توصیه‌های یک تولیدکننده نمونه ماهی کپور


ایجاد یک هکتار استخر خاکی نیازمند 600 میلیون سرمایه اولیه است / تغذیه خوب ماهی‌ها، ضد عفونی کردن استخر و بچه ماهی‌ها و همچنین تعادل دما و اکسیژن آب، رمز تولید خوب است.


به گزارش «میدون»، محمدرضا عفتی یکی از تولیدکنندگان «ماهی کپور» در روستای عباس علی­کِش شهرستان ساری است که به عنوان پرورش‌دهنده نمونه انتخاب شده. او با 59 سال سن، سابقه 25 ساله در تولید و پرورش ماهی کپور دارد. عفتی کار پرورش ماهی را همراه با خانواده 5 نفره خود انجام می­‌دهد و حتی در این مسیر سرمایه گذاری علمی نیز کرده است به این ترتیب که فرزندانش را در رشته شیلات به دانشگاه فرستاده تا از تحصیلات تخصصی آنها در این حرفه خانوادگی بهره بگیرد.

این پرورش دهنده نمونه «ماهی کپور» که کارش را با زمینی به متراژ 5 هزار مترمربع شروع کرده بود، اکنون کارش را به 22 هکتار توسعه داده است. عفتی در گفتگو با سامانه میدون درباره پستی و بلندی­‌ها و مسیر پر پیچ و خمی که پشت سر گذاشته، صحبت می­‌کند و کمی هم درباره چگونگی گرداندن این حرفه، ملزومات و فوت و فن کار برای علاقه ­مندان به این کسب و کار توصیه هایی را ارائه می‌دهد.

هیچ سرمایه اولیه­‌ای نداشتم

او ابتدا درباره اینکه کارش را چگونه و از کجا شروع کرده است، می­‌گوید: «از زمین 5 هزار مترمربعی شروع کردم و به مرور زمین خریدم و کارم را توسعه دادم.» اما شروع و توسعه این کار به این راحتی­‌ها نبوده است: «وقتی که کارم را شروع کردم هیچ سرمایه اولیه به جز همان 5 هزار مترمربع زمین و یک موتور پمپ نداشتم که از آن هم برای آبگیری و هم هوادهی استفاده می‌­کردم.»

دنباله صحبتش می‌­رسد به اینجا که: «دوستان و آشنایان بچه ماهی­‌ها و غذای ماهی را به من نسیه می‌­دادند و بعد از برداشت محصول، پول­شان را می­‌دادم.»

بعد از 10 ماه اولین فروش ماهی را داشتیم

او در پاسخ به این سئوال که چقدر زمان برد تا به سود اولیه برسید و کارتان پا بگیرد، می‌­گوید: «در سال اول تقریبا بعد از 10 ماه محصول به دست آمد و پس از فروش آن کمی دستمان باز شد.»

اما اینکه چه شد تصمیم گرفتند خانوادگی به سمت این کسب و کار خاص بیایند، نکته‌ای است که اینگونه آن را توضیح می­دهد: «همجواری با دریا، زیاد بودن مصرف ماهی، سازگاری خاک اینجا برای پرورش ماهی کپور و همین­طور علاقه­‌ای که به ماهی و صید سنتی آن از دریا داشتم موجب شد که کار پرورش ماهی را انتخاب کنم.»

آنها حتی سال­های ابتدای کار برای پیش بردن کارشان از مشورت و کمک کارشناسان شیلات و بخش خصوصی استفاده می­کردند تا فوت و فن کار را بیاموزند.

بدون تسهیلات دولتی، شروع کار پرورش ماهی سخت است

نکته مهمی که این پرورش دهنده نمونه ماهی کپور به آن تاکید می­‌کند، سخت بودن کار تولیدی پرورش ماهی کپور با توجه به وضعیت کنونی اقتصاد کشور است: «با توجه به گران شدن نهاده­‌ها، زمین و سایر هزینه­‌های تولید، سرمایه اولیه زیادی برای شروع این کار نیاز است؛ به­ ویژه اینکه همه چیز نقدی شده است و حتی اگر چک هم بدهی کسی حرفت را قبول نمی‌­کند.»

عفتی در تکمیل توضیح خود اضافه می­کند: «اکنون اگر جوانی بخواهد وارد حرفه پرورش ماهی کپور شود بدون تسهیلات و حمایت­های دولتی کار برایش خیلی سخت می‌­شود مگر اینکه سرمایه اولیه شخصی داشته باشد.»

رمز موفقیتم خانوادگی کار کردن است

بعد هم با بیان اینکه خانواده‌­اش را صرف این کار کرده است، تاکید می­‌کند: «حتی فرزندانم در رشته شیلات فوق لیسانس گرفتند و یک کسب و کار خانوادگی را راه انداخته و اداره می‌­کنیم که یکی از دلایل موفقیت­مان هم همین مسئله است.» این در حالی است که به گفته او، حدود 80 درصد از پرورش دهندگان ماهی کارشان را جمع کرده ­اند چون تولید برایشان به صرفه نیست.

سئوال دیگری که پیش می‌­آید این است که برای کارشان کارگر هم استخدام می‌­کنند که پاسخ می­‌دهد: «کارگرهایمان فصلی هستند که 5 نفر را در زمان صید و دوره‌­ای که غذادهی ماهی‌­ها زیاد است، استخدام می­‌کنیم که هزینه روزانه هر کارگر برای صید ماهی روزی 100 هزار تومان است و حقوق ماهانه آنها یک میلیون و 500 هزار تومان است.» بنا به گفته این پرورش دهنده ماهی کپور، اگر کسی بخواهد در همین مقیاس کار کند به نیروی 10 کارگر نیاز دارد.

 اکسترودر و پِلَت بهترین غذاهای ماهی کپور

از عفتی درباره کیفیت ماهی ­های پرورشی می­‌پرسم که اینگونه شرح می‌­دهد: «قیمت ماهی سفید یا ماهی جنوب دریا بیش از 100 هزار تومان است اما ماهی پرورشی ما با آنها رقابت می­کند و حتی کیفیت بهتری دارد و ارزان­تر هم هست.» او مدعی است که هر کسی از ماهی­‌هایش برده مشتری دائمی شده زیرا محصول تولیدی­‌ او کاملا ارگانیک است و این را حتی حاضر است در هر آزمایشگاهی اثبات کند.

او همچنین با بیان اینکه ماهی کپور همه چیز خوار است و اگر گرسنه باشد خاک را هم می‌­خورد، تصریح می­کند: «با این حال ما بهترین غذای اکسترودر را به ماهی­‌ها می‌­دهیم یا اینکه خودمان پِلَت درست می­‌کنیم که حاوی گندم، جو، ذرت، سویا و پودر ماهی کیلکا است بدین ترتیب ماهی­ کپور با خوردنش گوشت با کیفیتی به دست می ­آورد و در نهایت نیاز بدن انسان را تامین می­کند.»

با این حال این پرورش دهنده ماهی از عملکرد برخی از پرورش دهندگان گلایه ­مند است: «برخی از دوستان و همکاران ما سالم کار نمی­‌کنند و خوراک­ های بی ­کیفیت و ضایعاتی همچون ضایعات کارخانه­ های بسته ­بندی ماکارانی یا روده مرغ، به ماهی می­دهند که در نتیجه گوشت ماهی دچار چربی زاید می­شود.»

تولید 10 تن در هکتار، حاصل پرورش درست ماهی

از او میزان تولید سالانه و بازار فروش محصولاتش را جویا می‌­شوم که اظهار می‌­کند: «تولید ما به طور میانگین تا 10 تن در هکتار رسیده است البته برای پرورش و تغذیه ماهی ها خیلی هم هزینه کردیم.» سپس ادامه می‌­دهد: «برای ما کپور 10 هزار تومان تمام شده و 8 هزار تومان می‌­فروختیم اما اکنون با توجه به افزایش دلار و همچنین صادارت حدود 80 درصدی کپورهای تولیدی به کشور عراق، کمی وضعیت بهتر شده است.»

آنگونه که عفتی توضیح می­دهد: «از جنوب و شهرهای مرزی به مازندران می‌­آیند و ماهی می­‌خرند و به عراق صادر می‌کنند بدین ترتیب محصولات­مان به طور غیر مستقیم صادر می­شود.» با این حال او این نکته را نیز یادآور می­شود که: «چند سالی است که قیمت کپور 8 تا 10 هزار تومان بوده اما امسال عراقی­‌ها در شط فرات تلفات ماهی داشتند بنابراین برای خرید ماهی ایرانی بیشتر استقبال کردند برای همین اکنون در بازارهای ایران ماهی کم و قیمت آن هم زیاد شده است.»

در عین حال این پرورش دهنده ماهی تصریح می­کند: «اگر توجیه اقتصادی داشته باشد می­توانم تولید ماهی را از 10 تن به 20 تن برسانم اما چون هزینه ­ها زیاد است و شغل ما تضمینی ندارد،نمی‌­دانم اگر این افزایش تولید را داشته باشم،می‌توانم به قیمت مناسب و متناسب بفروشم.»

20 میلیون تومان هزینه برق سالانه برای 22 هکتار استخر

بحث هزینه‌­ها که می‌­شود، درباره مجموع هزینه­ هایی که این کار در بر دارد، می‌پرسم که پاسخ می­‌دهد: «تقریبا برای 20 هکتار زمین و استخر بتنی­، سه ترانس 50 دارم که با تعرفه کشاورزی سالانه حدود 20 میلیون تومان پول برق می‌پردازم؛ همچنین هزینه­‌های اضافه­‌ای همچون تعمیر خرابی موتور پمپ­ها، تجهیزات کارگاهی و به روز کردن هواده ­ها از دیگر موارد خرج تراش است.»

یکی دیگر از سئوالاتی که پیش می­‌آید این است که برای راه‌­اندازی و بخش فروش محصولات به چه مجوزی نیاز است. پاسخی که عفتی می­دهد از این قرار است: «علاوه بر عمده فروشی محصولاتم، برای خرده فروش ماهی­‌هایم که 10 تا 15 تن خرده فروشی می‌­شود، مغازه زدم و مجوز آن را از اتحادیه صنف ماهی فروشان گرفتم.»

ماهی زنده خریدار بیشتری دارد

بحث فروش که می‌­شود، درباره نوع توزیع محصول در بازار می‌­پرسم که می‌­گوید: «مشتریان تمایلی به خرید ماهی مرده ندارند بنابراین باید ماهی­ ها را زنده فروشی کنیم که برای این کار باید ماهی‌­ها را با آب و اکسیژن به بازار ببریم.» او ادامه می­دهد: «هرچند که ماهی زنده کیفیت خیلی بیشتر و بهتری از ماهی فریز شده دارد اما هزینه­ هایی را هم تحمیل می­‌کند زیرا باید در چاه­ نگهداری شود و آب تازه و اکسیژن داشته و تحت مراقبت ویژه باشد تا به فروش برسد.»

این پرورش دهنده ماهی کپور درباره اینکه بیشتر چه قشری مشتریان محصولاتش هستند نیز می­گوید: «در روزهای تعطیل بیشتر مسافران خریدار ماهی هستند و در این بازه فروش بیشتر می‌­شود اما مردم محلی به دلیل گران شدن قیمت ماهی و نداشتن توان خرید، کمتر خرید می­کنند.»

ماهی کپور در دمای 25 تا 27 درجه رشد می­کند

این پرورش دهنده نمونه ماهی کپور در بخش دیگری از صحبت­های خود توصیه­ ها و آموزش­هایی به آنهایی ارائه می­‌دهد که علاقه‌­مند به راه­‌اندازی این کسب و کار هستند. نکته اولی که در این زمینه مطرح می­کند، مسئله شرایط اقلیمی و محیطی است: «پرورش ماهی، زمین و محیط مناسبی می‌­خواهد زیرا بهترین رنج دما برای ماهی‌­های گرمابی بین 25 تا 27 درجه سانتی­گراد است تا بتوانند خوب رشد کنند اما اکنون که دمای آب 12 درجه است، دیگر رشد نمی‌­کنند.»

او با بیان اینکه کپور، ماهی گرمابی است و در فصل گرما آنها را تولید شده و در فصل سرما هم به فروش می‌­رسد، می‌­گوید: «از فروردین که هوا رو به گرمی می‌­رود و به بیش از 15 درجه سانتی­گراد می‌­رسد، ماهی‌­ها به مرور شروع به رشد می­‌کنند و در اردیبهشت با افزایش دمای آب به 22 درجه، رشدشان بیشتر می‌­شود تا جایی که در ماه­ های خرداد، تیر، مرداد و شهریور به اوج رشد خود می‌­رسند.»

در فصل گرم ماهی باید خیلی خوب تغذیه شود

دنباله توضیح عفتی می‌­رسد به اینجا که: «از آبان ماه رشد ماهی‌­ها خیلی کم می‌­شود و از آذر به بعد هرچند که همچنان غذا می­ خورند، دیگر رشد نمی­‌کنند بنابراین در فصل سرد ماهی‌­ها در استخرها آماده هستند و به مرور تا عید به فروش می‌­رسند.»

نکته‌­ای که این پرورش دهنده ماهی به آن تاکید می­‌کند این است که: «اگر در طول دوره پرورش به ماهی خوب غذا داده شود، وزن کم نمی‌­کند و از چربی­‌هایش استفاده می­‌کند بنابراین لاغر نمی‌­شود اما اگر در فصل گرما ماهی خوب تغذیه نشود، نه تنها رشد نمی‌­کند بلکه لاغر هم می‌­شود و احتمال تلفات هم دارد.»

استخر در اسفند یا فروردین باید کودهی شود

او با بیان اینکه هنگام آبگیری استخر در اسفند یا فروردین، باید به استخر کود پایه داده شود، می­‌گوید: «با این کوددهی آب مقداری تقویت می‌­شود برای این کار قبل از اینکه ماهی را در استخر ریخته شوند، از کودهای حیوانی استفاده می­‌شود.» به گفته عفتی، از این کودهای حیوانی یک سری موجودات زنده به وجود می­‌آید که آب و خاک را تقویت و پلانکتون ایجاد می­‌کند که ماهی آنها را می‌­خورد و آنها نیز همزمان با رشد ماهی، زاد و ولد می‌­کنند و همیشه مقداری در استخر وجود دارند.

ضدعفونی کردن استخر با آهک پیش از ریختن ماهی در آن

«محصول کپور بیماری و آفت خاصی هم می­‌گیرد و راهی برای پیشگیری و درمانش هست؟» این سئوالی است که دغدغه خیلی­‌ها به شمار می­‌رود که پاسخی که این پرورش دهنده ماهی به آن می‌­دهد این است که: «قبل از اینکه ماهی را در استخر ریخته شود باید استخر را با آهک خشک و ضد عفونی کرد تا آلودگی از بین برود یا برای مدتی آفتاب بخورد که زمینش خشک و سفت شود تا وقتی داخل استخر را می‌شوری یا با موتور و ماشین در آن تردد ميکنی، گل بلند نشود.»

عفتی با بیان اینکه بعد از اینکه خاک استخر خشک شد دوباره آن را آبگیری کرده و ماهی­‌ها در آن ریخته می­‌شود، تاکید می­‌کند: «باید هنگام ریختن ماهی در استخر اصولی رعایت شود که یکی از آنها این است که بچه ماهی­‌ها پیش از ریخته شدن در استخر باید حداقل 5 تا 10 دقیقه در آب نمک ضد عفونی شوند؛ بدین ترتیب کمتر بیماری سراغ ماهی‌­ها می‌­آید.» به گفته این پرورش دهنده ماهی، گاهی بدن ماهی‌­ها با تور خراشیده می‌­شود که اگر این ضد عفونی ­ها انجام نشود، احتمال اینکه زخم شود، وجود دارد.

قطع برق و اکسیژن استخر ماهی‌­ها را به کشتن می‌­دهد

هر کاری ریسک و خطری هم دارد؛ ریسک و خطر این کار را هم او اینگونه توضیح می­‌دهد: «اگر استخر بتنی باشد باید همیشه بالای سر استخر بود زیرا اگر یک لحظه برق برود باید سریع ژنراتور روشن شود تا اکسیژن قطع نشود؛ مخصوصا موقع غذادهی ماهی، اگر 10 دقیقه برق برود، اکسیژن دیگر وجود ندارد و ماهی تلف می‌­شود چون استخر بتنی متراکم است و در یک فضای 100 متری، 4 تن ماهی وجود دارد.»

البته به گفته این کارشناس، در استخر خاکی هم هنگام غذ‌ادهی در شب­های تابستان حتما باید اکسیژن فعال باشد اما در روز به دلیل وجود آفتاب اکسیژن تامین می‌­شود و نیازی به تزریق اکسیژن نیست؛ همچنین در زمستان هم اکسیژن نیاز ندارد.

برای ایجاد استخر خاکی نیاز به یک هکتار زمین است

او همچنین درباره میزان زمین مورد نیاز برای شروع این کار نیز شرح می‌­دهد: «اگر بخواهد در استخرهای بتنی کار کند، با 100 متر هم می‌­توان شروع کرد؛ اکنون استخرهای بتنی 2 هزار متر هستند که 13- 12 تا استخرهای بتنی 125 متری دارند که علاوه بر آن کار، اینجا کپور متراکم کار می‌­کنند.» به گفته او اما اگر بخواهند استخر خاکی داشته باشند، کمتر از یک هکتار صرفه اقتصادی ندارد چون هزینه نگهداری و نگهبان و برق و ... دارد.

او ادامه می­دهد: «با توجه به هزینه­ های نگهبان، کارگر، هواده، برق، آب و... شروع کار با زمینی کمتر از 5 هزار متر در استخر خاکی، صرفه اقتصادی ندارد چون سودش، پول نگهبان هم نمی‌­شود.»

هر کاری ابزار و تجهیزات خاصی نیاز دارد؛ در کار پرورش ماهی کپور هم آنگونه که این پرورش دهنده ماهی می‌­گوید، نیاز به برق، هواده­‌هایی مانند اسپلش، موتورپمپ و قایق موتوری در صورت بزرگ بودن استخر دارد.»

600 میلیون تومان؛ حداقل هزینه اولیه برای ایجاد یک هکتار استخر خاکی

این بار درباره هزینه اولیه شروع کار از او می‌­پرسم که می‌­گوید: «برای یک هکتار زمین خاکی در شمال حداقل باید متری 50 تومان هزینه بدهی که در این یک هکتار، 5 هزار بچه ماهی جا می­‌گیرد که هزینه آن هم 6 میلیون تومان است؛ با احتساب هزینه تجهیز کارگاه، هوادهی و... حداقل 600 میلیون تومان به سرمایه اولیه نیاز است تا یک هکتار استخر خاکی را ایجاد کرد.»

عفتی درباره هزینه ­های جاری هم تصریح می­‌کند: «معمولا ماهی 80 درصد هزینه و 20 درصد سود در طول یک سال دارد که طرف می­‌گوید می‌خواهم 20 درصد سود بگیرم آن را در بانک می‌­گذارم و دردسرهای پرورش ماهی را هم ندارم.»

از او می­‌خواهم تا برای بهتر شدن رونق و سودآوری کسب و کار آنهایی که قصد ورود به این حرفه را دارند، توصیه ­هایی را بکند که می‌­گوید: «سرانه مصرف ماهی در ایران خیلی کمتر از سایر کشورهاست. افرادی هستند که وارد این کار می‌­شوند و چیزی عایدشان نمی‌­شود و به بانک هم بدهکار شده و همان استخر و خانه‌­اش هم مصادره می­‌شود.» عفتی ادامه می‌­دهد: «اول باید با تبلیغات سرانه مصرف ماهی را افزایش داد مانند سایر کشورها که ماهی را در قالب­های مختلفی مانند پفک و چیپس هم فرآوری می‌­کنند بعد هم سرمایه اولیه را داشته باشند.»

انتهای پیام/

پست های مرتبط

نظرات (1)

avatar

سهیل

ﺳﻪشنبه 27 آذر 1397

سلام خسته نباشید برای راهنمایی من چطوری میتونم با آقای عفتی در تماس باشم

ثبت نظر جدید

logo-samandehi