بررسی بازار گندم در سال ۹۶


ممنوعیت واردات گندم در سال ۹۶ طی نامه ای از سوی وزیر جهاد کشاورزی به وزیر صنعت، معدن و تجارت صورت گرفت. طبق این بخشنامه واردات گندم به کشور با توجه به افزایش ذخیره گندم بیش از نیاز داخلی و تولید مازاد بر نیاز در سال جاری، ممنوع گردیده است.



  از آنجایی که این بخشنامه از تاریخ 31 اردیبهشت ماه سال 96 به وزارت صنعت، معدن و تجارت ابلاغ گردیده اما شاهد اقدامات موثر و خاصی در این زمینه نبوده ایم؛ چراکه مدیر کل مرکز واردات و امور مناطق آزاد گمرک ایران، پس از گذشت حدود 3 ماه از دریافت این بخشنامه، در تاریخ ۲۳ مرداد ۱۳۹۶ ممنوعیت واردات انواع گندم را به بخش های تابعه خودابلاغ نمود.  
از آنجایی که گندم یکی از مهمترین کالاهای مصرفی استراتژیک کشور محسوب می شود با توجه به دغدغه ی مقام معظم رهبری مبنی بر کاشت و تولید این محصول در کشور به سبب مصالح سیاسی و اقتصادی ایران اسماعیل اسفندیاری پور، مجری طرح گندم وزارت جهاد کشاورزی در سوال خبرنگاری در پاسخ به سوال “توجیه شما در برابر کسانی که می گویند گندم خارجی ارزان تر از گندم داخلی و برای کشور به صرفه تر است که واردات انجام شود، چیست؟” اظهار می دارد: من از شما سوال می کنم اگر پول داشتید و به شما گندم ندادند چه خواهید کرد؟ ۳۸ درصد کالری و ۴۰ درصد پروتئین ۸۰ میلیون نفر از طریق گندم تامین می شود. امنیت غذایی ما به این محصول وابسته است، مگر می شود ما بگوییم امنیت غذایی ما آن طرف مرزها تامین شود؟
به گفته ی اسفندیاری پور دو سوم گندم کشور به صورت دیم تولید می شود، در اقلیم سرد که حدود ۲ میلیون و ۱۰۰ هزار هکتار گندم کشت می شود در پاییز سال گذشته بارندگی خوبی نداشتیم، در دهم آذرماه اولین بارندگی اتفاق افتاد که مصادف با سرمای شکننده‌ای بود که باعث شد گندم دیم ما فرصت نکند سر از خاک بیرون بیاورد. از ۱۵ اردیبهشت به بعد نیز در همان اقلیم سرد که غالبا شامل استانهای غرب و شمال غربی کشور مانند آذربایجان شرقی، بخشی از اردبیل، آذربایجان غربی، زنجان، کردستان، کرمانشاه، بخشی از لرستان، همدان و استان مرکزی است، بارندگی نداشتیم که همین عوامل باعث شد دو میلیون کاهش تولید داشته باشیم. با این حال کل تولید و خرید گندم بیش از نیاز یکسال خبازی های کشور است. با تمام این تفاسیر و این کاهش تولید؛ آمار منتشر شده از سوی وزارت کشاورزی حاکی از آن است که طی ۹ ماهه نخست امسال بیش از ۲۷۶ هزار و ۴۱۰ تن انواع گندم ایرانی به ارزش بالغ بر ۷۰ میلیون و ۷۸۰ هزار دلار به کشورهای مختلف صادر شده است که از نظر وزنی نسبت به همین بازه زمانی در سال گذشته ۱۳۵۱.۷۳ درصد و از نظر ارزشی ۷۵۸.۹۸ درصد افزایش داشته است.


براساس همین آمار، طی ۹ ماهه نخست امسال واردات این محصول استراتژیک به بیش از ۶۰ هزار و ۷۲۰ تن به ارزش ۱۷ میلیون و ۸۳ هزار دلار رسید که نسبت به واردات بیش از یک میلیون و ۳۶۹ هزار تنی ۹ ماهه پارسال ۹۵.۵۷ درصد از نظر وزنی و ۹۴.۹۱ درصد از نظر ارزشی کاهش داشته است و در واقع می‌توان گفت که طبق این آمار منتشره تراز بازرگانی گندم مثبت ۵۲.۹۵ میلیون دلار شده است ؛ اما با این اوصاف شاهد واردات لاکپشتی گندم در کشور علی رغم وجود بخشنامه ی مذکور و چنین حجم صادرات اعلام شده ای هستیم.

دولت در سال های اخیر با جایگزینی سیاست خرید تضمینی گندم از کشاورزان به جای قیمت تضمینی موجات حواشی فراوانی را رغم زدند، برخی منتقدین اجرای سیاست خرید تضمینی گندم بارها با استناد به دو برابر بودن نرخ خرید تضمینی کالا در مقایسه با قیمت جهانی آن این‌گونه تصور می‌کنند که اگر دولت همین گندم را به‌جای خرید از تولیدکننده داخلی، از طریق واردات تأمین کند نصف همین هزینه را باید بپردازد. ولی شواهد مبیّن آن است که برخی نهاده‌ها که از طریق واردات تأمین می‌شوند نه‌تنها با هزینه کمتر از نرخ اعلامی خرید تضمینی آن کالا وارد بازار داخلی نمی‌شوند، بلکه درنهایت به دو برابر قیمت جهانی در بازار مصرف ایران عرضه می‌شوند.
درحالی‌که برخی مقامات دولتی بارها ادعا کرده‌اند واردات گندم برای آن‌ها ارزان‌تر تمام می‌شود و ترجیح خرید تضمینی گندم از تولیدکنندگان داخلی به واردات آن را لطفی در حق کشاورزان می‌دانند ولی بررسی‌ها نشان می‌دهد نه‌تنها هزینه تأمین گندم وارداتی پایین‌تر از قیمت خرید تضمینی نیست بلکه در بهترین حالت، قیمت تمام­ شده گندم وارداتی برابر با همان قیمت خرید تضمینی خواهد بود! اطلاعات به‌دست‌آمده از چند شرکت واردکننده غلات که در جدول ذیل خلاصه‌شده است نشان‌دهنده آن است علی‌رغم اینکه در سال ۹۶ قیمت جهانی گندم حدود ۷۰۰۰-۶۵۰۰ ریال بوده است ولی پس از واردات و با احتساب ریز هزینه‌های واردات، قیمت تمام‌شده آن نزدیک به دو برابر قیمت جهانی و تقریباً برابر با قیمت خرید تضمینی گندم داخلی است!

نظرات (0)

ثبت نظر جدید

logo-samandehi