قم

استان قم یکی از ۳۱ استان ایران است که در مرکز این کشور و در جنوب استان تهران، شمال استان اصفهان، شرق استان مرکزی و غرب استان سمنان واقع شده‌است. مرکز استان،شهر قم است. این استان در یک منطقهٔ خشک و نیمه‌خشک واقع شده است و آب و هوای گرم و خشک دارد. جنوب و غرب استان پوشیده از کوه‌های مرتفع است و آب و هوای معتدل دارد. مناطق شرقی، مرکزی و شمالی استان نیز پوشیده از بیابان‌های وسیع است که بزرگ‌ ترین آن‌ها دشت مسیله است. جمعیت استان قم در سال 1395، در حدود یک میلیون و 300 هزار نفر است که 1/62 درصد از جمعیت کشور را شامل میشود. مهم‌ترین عامل مؤثر بر وضع اقتصادی استان، صنعت گردشگری و به ویژه توریسم مذهبی است و دلیل آن وجود حرم فاطمه معصومه (س) و مسجد جمکران در استان است که در تمام فصول سال، پذیرای زائران بسیاری از نقاط مختلف ایران و سایر کشورها است که این امر موجب رونق بازار کار و خدمات در این شهر شده است. بزرگ ترین حوزه علمیه ایران و مرکزمدیریت حوزه هاي علمیۀ ایران در این شهر استقرار یافته اند.از دلایل عمده رشد نمایی شهر و استان قم از لحاظ جذب جمعیت، افزایش اشتغال و بالا رفتن نرخ تولید در حوزه‌هاي خدماتی و صنعتی میباشند. مسائل اجتماعی مترتب بر این رشد نمایی وتعارض منافعی که میان گروه هاي مختلف مهاجر(از لحاظ تمکّن، دلیل مهاجرت، سطح تحصیلات و ...) به این شهر از یک طرف و بومیان منطقه از طرف دیگر ایجاد شده است و رشد بیکاري در نتیجۀ کم شدن رشد و حتی توقف ساخت و ساز در شهر، از مهمترین دلایل ضرورت ورود به بازار کار منطقه‌هاي قم است.

 

مزیت های منطقه

اولویت سرمایه گذاری صنعتی در بخش صنایع کوچک تبدیلی در استان  قم

1 - بسته بندی و فرآوری تخم مرغ

2- بسته بندی و فرآوری گوشت سفید و قرمز

3- بسته بندی و فرآوری انواع میوه جات بویژه انار ، انگور و پسته ، سبزیجات و  صیفی  جات

4- بسته بندی و فرآوری آجیل و خشکبار

5- بسته بندی و فرآوری  انواع گياهان داروئی

6- احداث سردخانه کنترل اتمسفریک C.A و زیر صفر

7- در خصوص کود زیستی ( بیولوژیک ) استعلام و هماهنگی با دفتر امور صنایع کشاورزی ضروری می باشد.

8- در خصوص کود های آلی ( بجز ورمی کمپوست )بر اساس نیاز استان و با در نظر گرفتن واحدهای در دست احداث و میزان مواد اولیه در استان جزء اولویت ها است.

9-طرح های صنایع تبدیلی در مناطق ویژه اقتصادی با تاکید بر صادرات ( در صورت فعال بودن منطقه ویژه سلفچگان)

10- توسعه و تکمیل زنجیره های تولید صنعت طیور با هماهنگی کارگروه زنجیره مذکور

 

 

برآورد ميزان توليد درهكتار محصولات زراعی استان قم سال زراعی 94-93(برحسب تن)

 

نام محصول کشت آبی کشت دیمی جمع
گندم 32,065 1,392 33,457
جو 74,495 268 74,763
تولید غلات 106,560 1,660 108,220
لوبیا 40 - 40
حبوبات 40 - 40
پنبه 3,683 - 3,683
گلرنگ 2 - 2
کلزا 877 - 877
گوجه فرنگی 1,225 - 1,225
تولید سبزیجات 30,478 - 30,478
خربزه 7,500 - 7,500
هندوانه 1,200 - 1,200
یونجه 70,964 - 70,964
ذرت علوفه ای 47,087 - 47,087



ميزان توليد فرآورده های پروتئينی استان قم طی سال های مختلف (واحد: هزارتن)

سال میزان تولید گوشت قرمز میزان تولید شیر میزان تولید گوشت مرغ میزان تولید تخم مرغ میزان تولید عسل
78 8,62 124 20 27 0,05
83 9,6 88,03 28,43 38,41 0,07
88 8,52 103,39 43,43 52,53 0,12
92 21,05 108,8 40,62 4,59 1,01

 

چکیده اطلاعات بخش هاي اقتصادي استان قم:

 بخش کشاورزي: 
کشاورزي استان قم به دلیل اقلیم خشک وکویري آن و خشکسالی‌هاي اخیر نقش بسیارکمی در اشتغال و تولید ناخالص داخلی دارد و از این حیث جز رتبه هاي پایین کشورمحسوب میشود. علیرغم پتانسیل‌هاي پایین استان درکشاورزي،استان قم در زمینه دامداري یکی از منابع مهم تولید گوشت و لبنیات کشور به شمارمیرود. علیرغم سهم کوچک کشاورزي در اشتغال استان باید توجه داشت که استفاده نابهینه از منابع محدود آبی و عدم توسعۀ روشهاي آبیاري با راندمان بالا چالشی براي مشاغل کشاورزي موجود در استان محسوب میشود چرا که محدودیت منابع آبی از تنگناهاي اصلی استاناست.
 بخش صنعت: 
اکنون بیش از 2000 واحد صنعتی در استان قم مشغول به فعالیت هستند. صنعت استان قم بعد از سال 1375 و استان شدن آن و راهاندازي چند شهرك صنعتی بزرگ، با رشد بسیار چشمگیري مواجه شد. وجودشهرك‌ها و نواحی صنعتی متعدد، قرارگرفتن در نزدیکترین شعاع خارج از محدودة ممنوعۀ سرمایه‌گذاري تهران ( 120 کیلومتر) و اعطاي معافیت مالیاتی به واحدهاي صنعتی در خارج از شعاع سی کیلومتري از مرکزاستان، از جمله مزایایی بوده‌اند که موجبات توسعه صنعت در استان را فراهم آورده‌اند. صنایع شیمیایی و سلولوزي،محصولات کانی غیرفلزي، صنایع لاستیک و پلاستیک، صنایع فلزي، صنایع غذایی و صنایع نساجی، پوشاك و چرم، به لحاظ عمده واحدهاي صنعتی و نیز میزان اشتغال در بخش صنعت استان را تشکیل میدهند. بیش از 90 درصد واحدهاي صنعتی استان قم، کارخانه‌ها وکارگاه‌هاي کوچک که زیر 50 نفر اشتغال دارند تشکیل میدهند و فقط 1.3 درصد از صنایع استان را واحدهاي صنعتی بزرگ تشکیل می‌دهد. به طور خاص بررسی آمار اشتغال در زیربخشهاي بخش صنعت در استان نشان میدهد که عمدة اشتغال از دست رفته در بخشصنعت در استان مربوط به بخش ساختمان بوده است.
بخش خدمات:
بخش خدمات از نظر تولید ناخالص داخلی و اشتغال، مهمترین بخش اقتصاد استان به حساب می آید. در حال حاضر سهم بخش خدمات دراشتغال استان قم 55 درصد است که از میانگین کشوریبالاتراست. استان قم به دلیل وجود بارگاه حضرت معصومه و مسجد مقدس جمکران و دسترسی بسیار مناسب به راه هاي ارتباطی سالانه پذیراي میلیون‌ها زائر می باشد. خدمات مرتبط با زائران همچون خدمات گردشگري، تورگردانی، هتل‌داري، رستوران‌داري، حمل ونقل درون و برونشهري و خرده‌فروشی‌هاي مرتبط در میان مشاغل موجود در قم برجسته میباشند. علاوه بر این، وجود مراکز متعددعلمی وفرهنگی و درنتیجه مشاغل مرتبط با این حوزه‌ها مثل چاپ و نشر و فناوري اطلاعات نیز تبدیل به محور مهمی در اشتغال استان قم شدها0‌ند. بازرگانی نیز از دیرباز در قم از رونق خوبی برخورداربوده است و به دلیل استقرار در محدوده مسیرهاي مواصلاتی، قم همواره محل رفت وآمد کاروان‌هاي تجاري بوده است.

شناسایی و تحلیل سیستم‌هاي اقتصادي و اجتماعی استان قم:
استان قم داراي یک شهرستان است و تمرکز اصلی جمعیت و بازار کار در شهر قم میباشد. استان قم در مجموع به مثابه یک شهر بزرگ تلقی می‌شود،یعنی بالغ بر 94 درصدشاغلان درشهربه سرمیبرندو بیشترمشاغل در شهر قم و نواحی اطراف آن است قراردارند و همانگونهکه بیان شد اکثریت شاغلان استان در دو بخش خدمات و صنعت مشغول فعالیت میباشند.
لذا باتوجه به توضیحات فوق کسب و کارهاي موجود در ناحیه اصلی یعنی شهر قم را میتوان به سه دسته تقسیم بندي نمود:

1- کسب و کارهاي مرتبط با زائرین:
بخش خدمات در استان قم در مقایسه با جمعیت استان به طور نسبی برجسته است. از دلایل مهم این برجستگی اشتغال‌زایی بخش خدمات در استان قم نقش زیارتی و گردشگري استان است‌ که به دلیلی وجود بارگاه حضرت معصومه (سلام الله‌علیها) و دیگر زیارتگاه‌هاي استان و ورود سالانه میلیون‌ها زائر به این استان و نیز وجود حوزه‌هاي علمیه شکل یافته است. البته باید توجه داشت که بخش قابل توجهی از افزایش اشتغال بخش خدمات، تابع رشد جمعیت و مهاجرت در استان است و عمده این مشاغل و کسب وکارها براي رفع نیازهاي معمول مردم شهر قم توسعه پیدا کرده‌اند. اما با استخراج رشد ناشی از گسترش شهر، همچنان برجستگی قابل توجهی در ارائه خدمات در گروههاي هتل‌داري و اقامتگاه‌هاي مسافرین، مجتمع‌هاي گردشگري بین راهی، مکان‌هاي سیاحتی و گردشگري، آژانسهاي گردشگري، رستوران‌ها واغذیه فروشی‌ها، حمل و نقل و ترابري، تولیدکننده‌ها و فروشندگان سوهان، برخی از صنایع دستی مثل انگشترسازي به عنوان سوغات، جایگاه‌هاي سوخت و مشاغل مرتبط با تعمیر و نگهداري خودرو مشاهده میشود. وجه مشترك کسب و کارهاي این طبقه، ارائه خدمات ومحصولات به مسافرین و زائران می باشد. در اسناد فرادستی توسعه استان نیز، خدمات زیارتی سیاحتی به طور کلی در اولویت نخست براياستان قم پیشنهاد شده است.
2-کسب وکارها و نهادهاي علمی- فرهنگی:
این کسب و کارها و مشاغل عمدتاً به واسطه وجود حوزه‌هاي علمیه در شهر قم توسعه پیدا کرده است. شهر قم به عنوان مرکز علوم ومعارف اسلامی و نیز نقش موثر آن در ساختار سیاسی و فرهنگی کشور از قابلیت‌هاي رشد و توسعه زیادي برخوردار است. این شهر از این جهت که یک مرکز فعال در حوزه فرهنگ دینی و مذهبی است در واقع پایگاه تولید دانش و معارف دینی به حساب می آید. از این رو حجم بالایی از کتب، نشریات اندیشه‌هاي دینی و فرهنگی در این شهر منتشر میشوند و از این حیث جایگاه ویژهاي در کشور دارد که باعث شده است مشاغل زیادي در این فعالیت‌ها فراهم گردد. برخی از مراکز و کسب و کارهایی که به این واسطه حجم قابل توجهی از اشتغال را به خود اختصاص داده است شامل موارد زیر میباشد: آموزش و پژوهش و مشاغل مرتبط (با محوریت حوزه علمیه و مراکز وابسته به آن)، مؤسسات فرهنگی، نشر و چاپ، تولید محتوا و خدمات آنلاین و فناوري اطلاعات.
3- صنایع خرد و کوچک برجسته استان قم:                                                                                                                                     از سال 1375 همزمان با استان شدن قم و نیز تصویب قانون ممنوعیت استقرار صنایع در شعاع 120 کیلومترى تهران، رشد صنعت دراستان قم با راه اندازي شهرك هاي صنعتی بزرگ از جمله شهرك صنعتی شکوهیه و شهرك صنعتی سلفچگان در منطقه ویژه اقتصادي سلفچگان شتاب چشمگیري به خود گرفت و بخش زیادى از صنایع استان در شهرستان قم استقرار یافت.‌‌ هم اکنون نزدیک به 2200 واحد تولیدى صنعتى بزرگ و کوچک در استان قم وجود دارد که بیش از 90 درصد این واحدهاي صنعتی درشهرك‌ها و مناطق اطراف شهر قم یعنی شهرك‌هاي شکوهیه، محمودآباد، قنوات، چاپ و نشر و سایر مناطق خارج از شهركهاي صنعتییعنی منطقه کوه سفید، جاده کاشان و ... قرار گرفته‌اند. عمده واحدهاي صنعتی قم واحدهاي صنعتی کوچک و متوسط هستند و همانگونه که در بخشهاي قبلی ذکر شد بیش از 90 درصد واحدهاي صنعتی قم را واحدهاي صنعتی با تعداد شاغلین کمتر از 50 نفر تشکیل میدهد.
عمده صنایع استان قم را به 2 دسته کلی زیر میتوان تقسیمبندي کرد:
1- واحدهاي صنعتی
2- کارگاههاي کوچک تولیدي صنفی
در گروه واحدهاي صنعتی، تولیدکننده‌هاي محصولات شیمیایی، صنایع فلزي، غذایی، پلاستیک، کانی غیر فلزي، سلولزي و نساجی از نظر تعداد و اشتغال داراي بیشترین رتبه هستند.
بخش مهمی دیگري از تولیدکنندگان قم را کارگاه‌هاي کوچک تولیدي صنفی در ارتباط با مشاغل کوچک و متوسط صنعتی تشکیل میدهند که بیشترین فراوانی در این گروه عبارتند از:
۱- تولید دمپایی و کفش،
۲- چوب و مبلمان،
۳- بافندگان فرش دستباف،
۴- سنگبري ها،
۵- تولید کنندگان کفش ماشینی و
۶-تولیدکنندگان پوشاك
اغلب این تولید کنندگان عمدتاً غیر مدرن بوده و بسیاري از مشاغل در آن سنتی و کارگاهی میباشد. البته اخیراً شهرك صنعتی ثامن الائمه(قنوات) به منظور تجمیع واحدهاي صنف مصنوعات چوبی راه اندازي شده است.

رشته‌هاي در اولویت توسعه اشتغال در استان قم:
در مطالعات دینامیک اشتغال استان قم، 35 رشته فعالیت اشتغال‌زا شناسایی شده‌اند. بعد ازانجام اولویت بندي بر اساس شاخص‌هاي اشتغال و درآمد، توسعه پذیري، ارتباط متقابل 9 رشته به عنوان رشته‌هاي اولویت‌دار استان که دربرگیرنده حدود 20 درصد از اشتغال استان بوده‌اند، جهت مداخله توسعه‌اي پیشنهاد میگردند.
                                     نام رشتههاي منتخب و ظرفیت اشتغال آنها        

رشته هاي اولویت دار ظرفیت اشتغال
گردشگري 7000
فناوري اطلاعات 5000
کفش ماشینی و دمپایی 14000
چاپ و نشر 4000
پوشاك 2000
درودگري و مبلمان سازي 20000
فرش 20000
سوهان 4000
سنگ 4000
جمع 76000

      

 


نیازمندی های موجود در قم

logo-samandehi